Đề xuất tách riêng giá dịch vụ và phụ thu trong vận tải biển để minh bạch thị trường

Dự thảo Bộ luật Hàng hải đề xuất siết quản lý phụ phí hãng tàu

Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đang lấy ý kiến với nhiều nội dung đáng chú ý nhằm tăng cường minh bạch trong hoạt động vận tải biển, đặc biệt là đề xuất tách riêng giá dịch vụ vận chuyển và các khoản phụ thu của hãng tàu.

Theo cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh này nhằm:

• Minh bạch hóa chi phí logistics
• Kiểm soát phụ phí hãng tàu nước ngoài
• Bảo đảm cạnh tranh lành mạnh
• Phù hợp với thông lệ quốc tế

Đề xuất tách riêng giá dịch vụ và phụ thu vận tải biển

Theo dự thảo, giá dịch vụ vận chuyển bằng đường biển được định nghĩa là khoản tiền chủ hàng trả cho người vận chuyển theo hợp đồng vận tải biển.

Trong khi đó:

• Giá dịch vụ liên quan đến vận chuyển hàng hóa là khoản phí phát sinh khi cung cấp dịch vụ cụ thể như vệ sinh container, kẹp chì container…
• Phụ thu ngoài giá dịch vụ là các chi phí phát sinh do yếu tố khách quan như:
  • Tắc nghẽn cảng
  • Biến động giá nhiên liệu
  • Các yếu tố thị trường bất thường

Việc tách bạch các loại chi phí được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp dễ theo dõi và kiểm soát mức phí thực tế.

Hãng tàu nước ngoài sẽ phải thông báo tuyến vận tải cố định

Một điểm mới khác trong dự thảo là yêu cầu doanh nghiệp nước ngoài cung cấp dịch vụ vận tải container tuyến cố định phải thông báo tuyến vận tải.

Theo cơ quan soạn thảo, quy định này nhằm:

• Tăng cường quản lý thị trường vận tải biển
• Kiểm soát năng lực khai thác tuyến
• Hạn chế tình trạng áp đặt phí
• Bảo vệ doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong nước

Visaba: Phụ phí THC hiện bị thu cao hơn thực tế

Ông Phạm Quốc Long, Chủ tịch Hiệp hội Đại lý, Môi giới và Dịch vụ hàng hải Việt Nam (Visaba), cho biết hiện nay phụ phí THC (Terminal Handling Charge) đang tồn tại nhiều bất cập.

Theo ông Long:

• THC vốn là khoản hãng tàu trả cho cảng khi bốc dỡ container
• Tuy nhiên mức hãng tàu thu từ chủ hàng thường cao hơn rất nhiều so với chi phí thực tế
• Phần chênh lệch chủ yếu là lợi nhuận của hãng tàu

Hiện hơn 95% hàng xuất nhập khẩu của Việt Nam do các hãng tàu nước ngoài vận chuyển, khiến doanh nghiệp trong nước chịu áp lực lớn về chi phí logistics.

Ước tính hơn 5 tỷ USD phụ phí chưa được kiểm soát

Theo Visaba, hiện Nghị định 146/2016 chỉ yêu cầu hãng tàu nước ngoài niêm yết phụ phí trước 15 ngày mà không cần giải trình cơ sở hình thành giá.

Điều này dẫn tới thực trạng:

• Mỗi khi phí cảng tăng, hãng tàu tăng phụ phí THC với mức cao hơn nhiều lần
• Chủ hàng Việt Nam phải gánh thêm chi phí lớn
• Doanh nghiệp logistics và cảng biển trong nước bị ảnh hưởng

Ước tính mỗi năm có hơn 5 tỷ USD phụ phí từ thị trường Việt Nam đang thiếu cơ chế kiểm soát hiệu quả.

Đề xuất kê khai minh bạch phụ phí hãng tàu

Visaba đề xuất bổ sung quy định buộc hãng tàu nước ngoài:

• Kê khai chi tiết cấu thành phụ phí
• Công khai cơ sở điều chỉnh giá
• Mức tăng phụ phí không vượt quá biến động chi phí thực tế tại cảng

Đồng thời, cần xây dựng cơ chế:

• Giám sát phí và phụ phí trên hệ thống dữ liệu hàng hải quốc gia
• Tăng tính minh bạch thị trường
• Bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam

Đề xuất xử lý hàng tồn đọng tại cảng sau 6 tháng

Ngoài vấn đề phụ phí, Visaba cũng kiến nghị bổ sung quy định về:

• Thể lệ bốc xếp, giao nhận và bảo quản hàng hóa tại cảng biển
• Quyền và trách nhiệm của các bên trong khai thác cảng

Đặc biệt, hiệp hội đề xuất chuyển quyền xử lý hàng vô chủ, hàng tồn đọng từ người vận chuyển sang nhà khai thác cảng.

Theo đề xuất:

• Nếu hàng tồn quá 6 tháng không được xử lý
• Nhà khai thác cảng có quyền phối hợp thanh lý theo quy định pháp luật

Giải pháp này nhằm giảm tình trạng chiếm dụng bãi container và nâng cao hiệu quả khai thác cảng biển.

Hướng tới thị trường vận tải biển minh bạch và cạnh tranh hơn

Các chuyên gia đánh giá việc sửa đổi Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam sẽ góp phần:

• Minh bạch hóa chi phí logistics
• Tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt
• Kiểm soát phụ phí bất hợp lý
• Hoàn thiện khung pháp lý ngành vận tải biển

Đây được xem là bước quan trọng nhằm nâng cao năng lực logistics quốc gia và hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu trong bối cảnh chi phí vận tải toàn cầu còn nhiều biến động.