Sau một thập kỷ, đội tàu biển Việt Nam thay đổi ra sao?

Sau khoảng 10 năm phát triển, đội tàu biển tại Việt Nam đã có những thay đổi rõ rệt về quy mô và chất lượng. Tuy nhiên, thị phần vận tải quốc tế vẫn còn thấp, cho thấy dư địa phát triển còn lớn trong thời gian tới.

Quy mô đội tàu biển Việt Nam hiện nay

Theo thống kê của Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, hiện cả nước có hơn 1.400 tàu biển với tổng trọng tải trên 9 triệu DWT.

So với 10 năm trước, số lượng tàu có xu hướng giảm nhưng tổng trọng tải lại tăng. Điều này cho thấy xu hướng nâng cấp chất lượng đội tàu.

• Số tàu giảm khoảng 300 chiếc (tương đương giảm 21,8%).
• Tổng trọng tải tăng từ 7,6 triệu lên 8,3 triệu DWT (tăng 9,1%).
• Trọng tải bình quân tăng từ 6.000 lên 8.900 DWT/tàu.

Cơ cấu và độ tuổi đội tàu

Tuổi trung bình của đội tàu vận tải Việt Nam hiện khoảng 17,4 năm, thấp hơn khoảng 5,2 năm so với mức trung bình thế giới.

Trong đó:

• Tàu chở khách có tuổi trung bình khoảng 9,5 năm.
• Tàu khí hóa lỏng khoảng 24,2 năm.
• Tàu container khoảng 18,5 năm.
• Tàu dầu và hóa chất khoảng 18,8 năm.

Tuy nhiên, phần lớn đội tàu vẫn là tàu nhỏ. Các tàu dưới 5.000 GT chiếm khoảng 73% tổng số tàu vận tải.

Ngược lại, tàu trên 30.000 GT chỉ chiếm khoảng 5,3%, chủ yếu là tàu hàng rời, tàu dầu và hóa chất.

Đội tàu Việt Nam và thị phần vận tải quốc tế

Hiện nay, đội tàu biển Việt Nam chủ yếu đáp ứng nhu cầu vận tải nội địa. Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, các hãng tàu nước ngoài vẫn chiếm ưu thế. Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cho biết Việt Nam mới đảm nhận khoảng 10–12% thị phần vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu.

So sánh với xu hướng đội tàu thế giới

Trong khi đội tàu toàn cầu tăng trưởng bình quân khoảng 3,15% mỗi năm, đội tàu Việt Nam tăng chậm hơn. Xu hướng quốc tế cũng tập trung phát triển tàu có kích thước lớn, đặc biệt là tàu container cỡ siêu lớn.

Một số tàu container quốc tế hiện có sức chở lên tới hơn 24.000 TEU, trong khi đội tàu Việt Nam còn hạn chế về quy mô và số lượng tàu loại này.

Thách thức và dư địa phát triển

Dù đã có cải thiện về trọng tải và chất lượng, đội tàu biển Việt Nam vẫn đối mặt nhiều thách thức:

• Quy mô tàu nhỏ chiếm tỷ lệ lớn.
• Năng lực cạnh tranh quốc tế còn hạn chế.
• Phụ thuộc nhiều vào hãng tàu nước ngoài trong vận tải xuất nhập khẩu.

Tuy vậy, tiềm năng phát triển vẫn rất lớn khi nhu cầu vận tải hàng hóa quốc tế của Việt Nam liên tục tăng.

Hướng phát triển đội tàu biển Việt Nam

Theo các chuyên gia, việc phát triển đội tàu biển trong nước là hướng đi quan trọng trong thời gian tới. Khi chủ động hơn về năng lực vận tải, Việt Nam có thể:

• Giảm phụ thuộc vào cước vận tải quốc tế.
• Tăng khả năng chủ động logistics.
• Nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.